Prawo medyczne — sprawy pacjentów i obsługa placówek

To prawda. Wojewódzkie komisje do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych zakończyły działalność — zostały zniesione na podstawie ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2024 r. Postępowania niezakończone do 30 czerwca 2024 r. przejął do prowadzenia Rzecznik Praw Pacjenta.

W ich miejsce działa Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych, prowadzony przez Rzecznika Praw Pacjenta. Niezmiennie otwarta pozostaje też zwykła droga sądowa — postępowanie cywilne przeciwko podmiotowi leczniczemu, lekarzowi albo ich ubezpieczycielowi.

To rozwiązanie wprowadzone ustawą z dnia 16 czerwca 2023 r., działające od 6 września 2023 r. Świadczenie kompensacyjne przyznaje w drodze decyzji Rzecznik Praw Pacjenta, a postępowanie ma charakter bezsporny — nie trzeba udowadniać winy placówki. Wystarczy wykazać, że doszło do zdarzenia, którego z wysokim prawdopodobieństwem można było uniknąć przy zachowaniu należytej staranności.

Rzecznik wydaje decyzję co do zasady w terminie trzech miesięcy od otrzymania kompletnego i prawidłowo opłaconego wniosku. Wniosek podlega opłacie, która jest corocznie waloryzowana — aktualną kwotę, tak jak i aktualne widełki świadczenia, podaje Rzecznik Praw Pacjenta na swojej stronie. Opłata jest zwracana w razie przyznania świadczenia.

Nie — i to jest najważniejsze ograniczenie tej ścieżki. Przepisy o Funduszu stosuje się wyłącznie do zdarzeń zaistniałych przy udzielaniu (albo zaniechaniu udzielenia) świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych i udzielanych w szpitalu. Leczenie prywatne oraz leczenie poza szpitalem — na przykład w przychodni czy w gabinecie stomatologicznym — pozostaje poza zakresem Funduszu. W takich sprawach drogą jest postępowanie cywilne.

Postępowania nie wszczyna się także wtedy, gdy w związku z tym samym zdarzeniem sprawa o odszkodowanie, rentę lub zadośćuczynienie została już prawomocnie osądzona, toczy się postępowanie cywilne albo wnioskodawca uzyskał już odszkodowanie od osoby odpowiedzialnej.

Tak — i dlatego tej decyzji nie należy podejmować pochopnie. Po uzyskaniu ostatecznej decyzji wnioskodawca w terminie 30 dni składa oświadczenie o przyjęciu świadczenia albo o rezygnacji z niego. Złożenie oświadczenia o przyjęciu jest równoznaczne ze zrzeczeniem się wszelkich roszczeń o odszkodowanie, rentę i zadośćuczynienie mogących wynikać ze zdarzenia — w zakresie szkód, które ujawniły się do dnia złożenia wniosku. W czasie trwania postępowania przed Rzecznikiem bieg przedawnienia roszczeń nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Przed złożeniem oświadczenia porównujemy z klientem obie drogi.

Fundusz Kompensacyjny: wniosek składa się w terminie roku od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o zakażeniu, uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia albo o śmierci pacjenta — nie później jednak niż w terminie trzech lat od dnia zdarzenia.

Droga sądowa: obowiązuje art. 442¹ Kodeksu cywilnego — trzy lata od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia, przy czym przy szkodzie na osobie termin nie może się skończyć wcześniej niż po tych trzech latach, a gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku — dwadzieścia lat od popełnienia przestępstwa. Roszczenia osoby małoletniej nie przedawnią się wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności.

W razie śmierci pacjenta wniosek o świadczenie kompensacyjne może złożyć krewny pierwszego stopnia, niepozostający w separacji małżonek, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz osoba pozostająca z pacjentem we wspólnym pożyciu. Niezależnie od tego najbliższym przysługują roszczenia na drodze cywilnej — opisujemy je na stronie odszkodowania.